Podgląd wersji

Rzekomy pomór drobiu (ND – Newcastle disease) - jest wysoce zakaźną chorobą ptaków wywoływaną przez Orthoavulovirus javaense (OAV-J). Zgodnie z klasyfikacją chorób zakaźnych w UE, na mocy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2018/1882, należy
do chorób kategorii A, a jego zjadliwe szczepy podlegają obowiązkowi zwalczania.

Na zakażenie wirusem rzekomego pomoru drobiu są wrażliwe ptaki gospodarskie, domowe i dzikie, w szczególności ptaki z gatunku kura domowa (Gallus gallus).
- U indyków z reguły nie dochodzi do rozwoju ciężkich objawów klinicznych choroby.
- Ptaki wodne z rzędu Anseriformes mogą być zakażone podklinicznie i w ten sposób przyczyniać się do transmisji wirusa.
- Na ND chorują także strusie, ptaki łowne (bażanty, kuropatwy, przepiórki), ptaki domowe (kanarki, papugi) oraz wolno żyjące (m. in. wrony, kruki).
U gołębi rzekomy pomór drobiu nazywany jest paramyksowirozą. W populacji tych ptaków występuje wariant gołębi wirusa, który jest mało podatny na adaptację do tkanek kur. Gołębie są także wrażliwe na zakażenie wariantem APMV-1. Zakażając się, stają się wektorem wirusa i tym samym mogą potencjalnie stanowić zagrożenie dla zdrowia stad kur.
Zakażone ptaki wydalają wirusa z wydychanym powietrzem, wydzieliną z dróg oddechowych oraz kałomoczem. Wirus rzekomego pomoru drobiu (NDV) wykazuje dużą przeżywalność w środowisku (zwłaszcza w kałomoczu, w skażonej ściółce) - nawet przez okres kilku tygodni; jest oporny na wilgoć, wysychanie oraz gnicie.
Choroba szerzy się głównie poprzez bezpośredni kontakt z zakażonymi ptakami (zwłaszcza w kontekście organizowanych pokazów i wystaw), drogą kropelkową i przez zanieczyszczoną ściółkę. Innym źródłem zakażenia może być zanieczyszczony sprzęt, padłe ptaki, woda, pasza i pracownicy, łatwo przenoszący wirusa pomiędzy fermami
(np. na ubraniach, pojazdach).
NDV jest inaktywowany przez formalinę, środki fenolowe i utleniające (np. Virkon®), chlorheksydynę oraz podchloryn sodu (6%).

Objawy kliniczne zależą od patotypu wirusa, gatunku i wieku ptaka, współistniejących infekcji, warunków środowiskowych oraz statusu immunologicznego zwierzęcia.
Należą do nich:
1. sapanie, kaszel, kichanie i rzężenie;
2. drżenia mięśni, paraliż skrzydeł i kończyn dolnych, nienaturalnie skręcona szyja
(torticollis);
3. biegunka (często zielonkawa);
4. u kur niosek: spadek nieśności oraz nieprawidłowości w budowie jaj (nietypowy kształt, odbarwienie skorup, a także tzw. „lanie jaj”, czyli składanie jaj bez skorup).
Ponadto, zgodnie z rozporządzeniem MRiRW z dnia 25 kwietnia 2025 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem rzekomego pomoru drobiu, kury
i indyki utrzymywane w celu umieszczenia ich lub produktów z nich lub od nich pochodzących na rynku podlegają obowiązkowi szczepienia przeciwko rzekomemu pomorowi drobiu.
Należy pamiętać, że wprowadzanie do gospodarstwa ptaków o nieznanym statusie epizootycznym (zakupionych na targowisku, w Internecie), nieszczepionych, zwiększa ryzyko wystąpienia choroby.
Wirus rzekomego pomoru drobiu cechuje niski potencjał zoonotyczny. Niemniej jednak, ludzie również mogą się zakazić tym patogenem (zwłaszcza pracownicy ferm drobiu). Kontakt z wirusem zjadliwym terenowym lub nawet serotypem szczepionkowym może wywoływać podrażnienie górnych dróg oddechowych oraz być przyczyną łagodnego zapalenia spojówek, przebiegającym z jedno- lub obustronnym zaczerwienieniem i obrzękiem powiek, a także łzawieniem.